Niye Dil Bilgisi Sorularını Çözemiyorum?

Niye Dil Bilgisi Sorularını Çözemiyorum?
Pruva Akademi Yayıncılık Teke Tek
A+
A-
01.04.2021
295

Ben Niye Dil Bilgisi Sorularını Çözemiyorum?


Sevgili Arkadaşlar, bu sorunun cevabını az sonra öğrenmiş olacaksınız. Öncelikle burayı çok dikkatli okumalısınız. Dil bilgisi zor olmayan bir konu hatta anlam ve paragraf konuları gibi yoruma açık olmadığı için anlam konularına göre daha kolay ve nettir! Diyorsunuz ki, kolaysa ve netse biz neden hâlâ dil bilgisi konularını görünce öcü görmüş gibi kaçıyoruz ve bu konuları yapamıyoruz?

Bu kaçışın nedeni çok basit: “Sorularda neye bakmanız gerektiğini bilmiyorsunuz.”


Aslında konuyu farklı yollarla öğreniyoruz ama bu bilgiyi nerede, nasıl kullanacağımızı bilmiyoruz. Şimdiiii…. Hazırsanız başlayalım.


Ne Sorulursa Neye Bakılır?


“ … sözcüklerden hangisi, kökünün türü bakımından farklıdır?” diyorsa sözcük köküne bakarız. İsim kök mü fiil kök mü başka bir şeye bakmanıza gerek yok.

“ … altı çizili ek, işlevi bakımından farklıdır?” diye soruluyorsa ek, yapım eki mi çekim eki mi diye bakılır. Burada dikkat etmeniz gereken iki durum var.

• Tüm şıklarda yapım ekinin altı çizilmişse farklı olan isteniyordur. (İsimden isim yapan, isimden fi il yapan, fi ilden isim yapan, fiilden fiil yapan yapım ekleri.)

• Eğer tüm şıklarda çekim ekinin altı çizilmişse çekim ekinin hangi tür olduğu sorulmuştur.

“ … altı çizili sözcük, yapısı bakımından ötekilerden farklıdır?” diyorsa sözcük yapısına bakarız. Basit, türemiş ve
birleşik sözcük ayrımı sorulmuştur.


BU ÇOK ÖNEMLİ Ad tamlaması sorulursa tamlayanı düşmüş isimleri asla tamlama olarak kabul etmemelisin! Onu soracak olursa “Tamlayanı düşmüş kaç isim / tamlama vardır?” diye özellik belirterek sorar.


“ … altı çizili sözcük, türü / görevi bakımından diğerlerinden farklıdır?” denmişse sözcüğün ad, sıfat, zamir, zarf,
edat, bağlaç, ünlem, fiil olup olmadığına bakılır. Bu sorularda çoğunlukla ad, sıfat, zamir ve zarfın ayrımının sorulduğunu da unutmayalım!


“ … ikileme tür veya görev bakımından farklıdır?” diye sorulursa ikilemenin ad, sıfat ve zarf olup olmadığına bakılır.


“ … tamlamalardan hangisi diğerlerinden farklıdır?” diye bir soru gördüğünde soruya iki şekilde yaklaşmalısın:

• Ya da isim tamlamalarının kendi içindeki ayrımı sorulmuştur. (Belirtili, belirtisiz, takısız ve zincirleme isim tamlaması)


• Ya isim tamlaması – sıfat tamlaması ayrımı sorulmuştur.

“Metinde / parçada / dizelerde kaç tane zamir kullanılmıştır?” sorusunda sadece sözcük hâlindeki zamirleri almalısın, ek hâlindeki zamirleri sormak isterse özellikle bunu belirtir.


“… kaç çekimli eylem vardır?” dendiğinde panik yapmaya hiççç gerek yok, sadece fiilleri say bu kadar! Aman dikkaaaattt, fiilimsi ve isim cümlelerini alma! Kip ekiyle çekimlenmiş fiilleri alacaksın. Emir kipinin ekinin olmadığına dikkat et ve emir kiplerini de çekimli eylem olarak al!

“ … hangisinde ek eylem farklı görevdedir?” denirse ek eylemin topu topu iki görevi var:

• Ya da basit zamanlı eylemi birleşik zamanlı eylem yapar: “Biraz önce ders çalışıyordum.”
• Ya ismi yüklem yapar: “Bu film çok güzeldi.”

“ … cümlelerin hangisinin yükleminde zaman kavramı vardır / yoktur?” sorularında şuna dikkat edeceksin:

Vardır diyorsa: Haber kipleri
Haber kipleri zaman bildirir: Görülen geçmiş zaman, duyulan geçmiş zaman, şimdiki zaman, gelecek zaman ve geniş
zaman.

Yoktur diyorsa: Dilek kipleri

Dilek kiplerinde zaman yoktur: Gereklilik kipi, istek kipi, şart kipi ve emir kipi.


“… hangisinin yüklemi yapısı bakımından farklıdır?” diyorsa yüklemin basit mi, türemiş mi, birleşik mi olduğuna bakacaksın.


Fiilde çatı sorularında sorulacaklar ve aranacak özellikler ise şunlardır:


“ … hangisinde çatı özelliği aranmaz?” diyorsa isim cümlesini aramalısın.


“…hangisi özne – yüklem ilişkisine göre farklıdır?” derse etken, edilgen, işteş ve dönüşlü çatıya bakmalısın.


“ … hangisi nesne – yüklem ilişkisine göre farklıdır?” derse geçişli, geçişsiz, oldurgan ve ettirgen çatıya bakmalısın.


“ … hangisi çatısı bakımından farklıdır?” derse önce özne – yüklem ilişkisine bak, baktın ki hepsi öznesine göre aynı
özellikte hemen nesne – yüklem ilişkisine de bakarak cevabı bulabilirsin.


➤ Öge bulurken tamlamaları, deyimleri, kelime gruplarını, birleşik eylemleri, söz öbeklerini asla parçalama! Bunlar kardeş hiç birbirinden ayrılır mı 🙂


Öge sorularında önce yüklemi ve hemen sonrasında özneyi bul. Ayrıca tüm soruları yükleme sor. Sakın ha sakın,
fiilimsiye soru sorma!


“ … hangisi farklı bir ögeyi buldurmaya yöneliktir?” sorularını cümleye cevap vererek yapmalısın. Nasıl dediğini duyar gibiyim. Şöyle birkaç örnek verelim:


Bugün okul çıkışı nereye gideceksin? (Eve gideceğim. / soru “eve” ögesini yani dolaylı tümleci buldurmaya yönelik.)
Yere düşen neydi? (Telefonumdu / soru “telefonumdu” ögesini yani yüklemi buldurmaya yönelik. Sakın buna telefonum düştü deyip de soru özneyi buldurmaya yönelik deme!)


➤ Cümle türleri sorularında ne var ne yok bakalım.


“… yüklemin türüne göre farklıdır?denirse isim cümlesi ve fiil cümlesi isteniyordur.

“ … anlamına göre farklıdır?” denirse olumlu ve olumsuz cümleler soruluyordur.

“ … yapısına göre farklıdır?” denirse basit, birleşik, sıralı ve bağlı cümleler soruluyordur.

“… yüklemin yerine göre / öge dizilişine göre farklıdır?” denirse kurallı, devrik ve eksiltili cümle soruluyordur.

Bu bilgiler elinin altında oldukça ve tekrar ederek hafızana kazıdıkça yapamayacağın soru yok demektir. Hadi şimdi sıra sende bol bol tekrar yap😊

Telegram ve instagram sayfamızda her gün yeni bilgiler, testler ve daha fazlası seni bekliyor.

yazimnoktalama

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.